Archiwa tagu: Groundspotting

San Marino, najgorsza liga w Europie [Z PODRÓŻY]

Z Bolonii do Rimini, a stamtąd do San Marino. W grudniowe popołudnie obejrzałem mecz najgorszej ligi w Europie.

Więcej wpisów o moich piłkarskich podróżach w tej kategorii.

Zgodnie ze współczynnikami UEFA lepiej w piłka gra się m.in. w Andorze, Kosowie, czy Walii. Do San Marino dotarłem korzystając z jedynej regularnej linii autobusowej, która rusza na włoskim wybrzeżu, w Rimini. Po zwiedzeniu obowiązkowych punktów w stolicy, ruszyłem pieszo na mecz. Ze stromej skarpy, po półgodzinnym spacerze trafiłem na Campo di Montecchio. Tutaj mecz rozgrywał Virtus, jeden z piętnastu klubów we włoskiej enklawie.

Historia piłki w San Marino to kolejne porażki. Pierwszy mecz o punkty San Marino zagrało w 1990 roku. Szybko przyszedł jeden z najlepszych momentów w historii. Po 8,3 sekundy meczu z Anglikami San Marino prowadziło, by przegrać 1:7.

Virtus, San Marino

Virtus, San Marino

Mecze 15 zespołów są rozgrywane na pięciu stadionach. Zwycięzca startuje w eliminacjach Ligi Mistrzów. Żeby awansować do fazy grupowej, mistrz musiałby wygrać dwa mecze fazy przedwstępnej oraz cztery dwumecze. Ostatni mistrz, La Fiorita, zatrzymał się na pierwszej przeszkodzie i poległ w Gibraltarze z Lincoln Red Imps F.C.

Najwybitniejszym piłkarzem w historii kraju jest Massimo Bonini, nazywany „płucami Platiniego”. Jako zawodnik Juventusu w latach 1981-88 w klubowej piłce zdobyłm wszystko. Kiedy San Marino zaczęło rozgrywać mecze o punkty, Bonini był już po 30. urodzinach.

Stadio Olimpico

Stadio Olimpico, San Marino.

Stadio Olimpico, San Marino.

Stadio Olimpico. 6-tysięczny stadion to obiekt reprezentacji. Tutaj miejscowych amatorów leją drużyny z całej Europy. Kiedy Niemcy rozgromili San Marino 8:0 Thomas Mueller opowiadał dziennikarzom, że takie mecze są bez sensu i tylko zwiększają ryzyko odniesienia kontuzji. – Drogi Thomasie, masz rację. Mecze takie, jak ten piątkowy, nic nie znaczą – dla ciebie. Z drugiej strony, nie musisz przecież przyjeżdżać do San Marino, by robić coś, co nie ma żadnego znaczenia. Możesz spędzić weekend ze swoją żoną, leżąc na sofie w luksusowej willi, albo wystąpić na imprezie jednego ze swoich sponsorów, by zarobić kolejne kilkaset tysięcy euro – napisał w liście szef ds. PR reprezentacji San Marino, Alan Gasperoni. Wytknął Niemcowi, że nawet tak słabej drużynie nie był w stanie strzelić gola. To spotkanie pokazało też tobie i twoim szefom, że piłka nożna nie należy do was, ale do ludzi, którzy kochają futbol, czyli nas wszystkich – wyliczał Gasperoni.

Stadio Olimpico, San Marino.

Stadio Olimpico, San Marino.

Joachim Löw i José Mourinho publicznie proponowali, by takie drużyny jak San Marino rozgrywały mecze przedwstępne, zamiast od razu trafiać do grup eliminacyjnych do EURO i mundiali. Za każdym razem krytyka przedstawicieli wielkiej piłki spotyka się z reakcją kibiców, którzy uważają, że każdy kraj, także z 33-tysięcznego San Marino, ma prawo walczyć o awans do wielkich imprez.

Stadio Olimpico, San Marino.

Stadio Olimpico, San Marino.

W 2008 roku San Marino zdobyło pierwszą bramkę od 5 lat. Drużyną, która dała sobie wbić gola amatorom była reprezentacja Polski. W 2014 roku, po 61 porażkach z rzędu w eliminacjach mistrzostw Europy, San Marino nie tracąc bramki dotrwało do końca meczu z Estonią. Remis piłkarze świętowali jak awans na EURO. Rezerwowi wbiegli na murawę, zawodnicy wpadali sobie w ramiona.

Więcej wpisów o moich piłkarskich podróżach w tej kategorii.

Co ciekawe, pierwszą edycję krajowego pucharu, czyli Coppa Titano, rozegrano w 1937 roku. Reprezentacja cały czas znajduje się w trzeciej setce rankingu FIFA.

Stadio Olimpico, San Marino.

Stadio Olimpico, San Marino.

Na pierwsze zwycięstwo trzeba było czekać do 2004 roku i towarzyskiego meczu z Liechtensteinem. Bramkę zdobył Andy Selva, przez długi czas jeden z niewielu zawodowych zawodników San Marino. Karierę zakończył dopiero w 2018, w wieku 42 lat. Jego bilans w reprezentacji to 8 goli w 74 meczach.

Stadio Olimpico

Stadio Olimpico, tablica na cześć Ayrtona Senny

W 2015 roku piłkarze się zbuntowali. Narzekali na brak planów rozwoju piłki i niski poziom organizacyjny federację. Wśród argumentów – tylko 60 euro za występ w reprezentacji.Sanmaryńczycy na pierwsze zwycięstwo w meczu o punkty wciąż czekają.

Stadio Olimpico

Stadio Olimpico, treningowa bieżnia pod trybuną.

Boisko treningowe koło Stadio Olimpico.

Boisko treningowe koło Stadio Olimpico.

Stadio Olimpico

Widok z boiska treningowego na Stadio Olimpico, a w oddali na miasto San Marino.

Widok ze Stadio Olimpico w Serravalle na miasto San Marino…

San Marino

… oraz widok z drugiej strony – z miasta na stadion

Stadio Olimpico San Marino

Zbliżenie na stadion

Palazzo Pubblico

Palazzo Pubblico, budynek rządu San Marino

Stadio di Domagnano

Widok z miasta San Marino na Stadio di Domagnano

Virtus, Campo di Montecchio

Virtus, Campo di Montecchio

W San Marino obejrzałem niezły mecz. Stadion niedaleko skarpy, w otoczeniu zieleni, widoki fenomenalne. Na początku grudnia świeciło słońce, wstęp darmowy, nie miałem powodów do narzekań.

Virtus, Campo di Montecchio

Virtus, Campo di Montecchio

Widok z okolic Piazzale Marino Calcigini na Campo di Montecchio

Więcej wpisów o moich piłkarskich podróżach w tej kategorii.
Żeby być na bieżąco, pamiętaj o Facebooku i twitterze.

Mecz u stóp słoweńskich Alp [Z PODRÓŻY]

Stadion Stanka Mlakarja

Stadion Stanka Mlakarja

Więcej wpisów o moich piłkarskich podróżach w tej kategorii.

W indeksie 1000-stronicowej książki o historii futbolu „The Ball is Round” Słowenia powinna być między Slovanem Bratysława a slow motion. Autor uznał jednak, że w dwumilionowym kraju nie doszło do ważnego dla piłkarskiego wydarzenia. Słoweńcom musza więc wystarczyć mecze z widokami na Alpy Kamnickie.

NK Triglav Kranj

NK Triglav Kranj

Kranj, czwarte pod względem wielkości miasto w Słowenii ma zaledwie 50 tys. mieszkańców. NK Triglav Kranj ma ładny stadion na obrzeżach. Największą zaletą jest widok.

Kranj

Kranj

NK Triglav Kranj

NK Triglav Kranj

W takich warunkach i przy takiej frekwencji gra słoweńska ekstraklasa, czyli , czyli prva slovenska nogometna liga. Na boski znany z polskiej ligi Rok Elsner. Wszystko, co ładne, poza zieloną murawą.

NK Triglav Kranj

NK Triglav Kranj

Ilirija

ND Ilirija 1911

Po meczu w Kranji wróciłem do Lublany. Ilirija 1911 to najstarszy piłkarski klub w Słowenii. Piłka dotarła tutaj z Wiednia. Areną pierwszego meczu był park Tivoli, do dziś największy park w Lublanie. Klub zdobywał kolejne mistrzostwa Słowenii, rozgrywane w ramach Królestwa Jugosławii. Dziś Ilirija gra w słoweńskiej drugiej lidze. W porównaniu do Polski atmosfera jak kilka poziomów niżej, choć klubowy bar na poziomie.

ND Ilirija 1911

ND Ilirija 1911

ND Ilirija 1911

ND Ilirija 1911

Stadion Stožice

Stadion Stožice

Stadion Stožice

Podążając na kolejne stadiony zazwyczaj z odległości kilkuset metrów odkładam mapę i idę w kierunku widocznych z oddali reflektorów. Stadion Stožice znajduje się w niecce i nawet z bliska nie widać, że niezidentyfikowany obiekt, to sportowa arena. Grają tutaj Olimpija Lublana i reprezentacja Słowenii. Pojemność spora – 16 tys. krzesełek, więc obiekt zazwyczaj jest niewypełniony.

Stadion Stožice

Stadion Stožice

Obiekt powstawał w bólach. Razem z położoną tuż obok halą został otwarty w 2010 roku. Elementem kompleksu miała być galeria handlowa, ale skończyło się jak we Wrocławiu – sklepów na razie nie ma.

Stadion Bežigrad

Stadion Bežigrad

Stadion Bežigrad

W latach 60. i 70. Olimpija grała w jugosłowiańskiej ekstraklasie. Słoweńcy rywalizowali więc z takimi firmami, jak Crvena Zvezda i Partizan Belgrad, Dynamo Zagrzeb, czy Hajduk Split.

Stadion Bežigrad przypomina inny porzucony obiekt w centrum miasta, w Kiszyniowie. Obiekt w Lublanie zamknięto 10 lat temu. Niewiele z niego zostało, ale historię ma długą. Korzystało z niego m.in. założone na Morawach towarzystwo gimnastyczne Orel (Orzeł). To organizacja, która wpłynęła na rozwój sportu podobnie jak znany nam Sokół. Główna różnica polegała na tym, że Orel był strukturą katolicką. Po wojnie, przez 60 lat, grali tutaj piłkarze głównego zespołu w mieście, Olimpiji Lublana. Dziś, z całego obiektu, zachował się tylko charakterystyczny główny budynek z czterema kolumnami.

Dla Olimpiji pierwsze lata po uzyskaniu niepodległości to rywalizacja z Mariborem. W 2005 roku klub zbankrutował. Nowy twór, NK Bežigrad a dziś NK Olimpija Ljubljana, stał się kontynuatorem tradycji. Drużyna zaczęła od 5. ligi. Pierwszy poważny puchar zdobyła po siedmiu latach. W ubiegłym sezonie zdobyła dublet.

Domžale

NK Domžale

NK Domžale

Trzeci i ostatni mecz w Słowenii. Tym razem 20 minut jazdy autobusem z dworca w Lublanie. Senna atmosfera na dość typowym stadionie. Miejscowi, jak zwykle w tej części Europy, na trybunach palą na potęgę.

Lublana niepiłkarsko

Panorama Lublany

Panorama Lublany

W przewodnikach przeczytamy, jak z Lublany dojechać jeziora Bled, czy słynnej jaskini Postojna. 300-tysięczna Lublana ma ładne centrum, ale jeden dzień na zwiedzanie to aż nadto. Najciekawsza jest Metelkova.

Metelkova

Metelkova

Metelkova

Metelkova

Po uzyskaniu niepodległości z terenu niedaleko dworca kolejowego i centrum miasta wyniosła się jugosłowiańska armia. Przejęli go squatersi. Dziś Autonomiczne Centrum Kultury Miasto Metelkova to unikalne miejsce pełne kolorych instalacji i murali. Świetne miejsce, by zobaczyć kameralny koncert, wystawę albo aby napić się piwa.

Centrum Lublany

Centrum Lublany

UEFA suports terrorizm

Napis na ścianie w centrum Lublany

Reset the world

Wcisnąłem, nie działa.

Więcej wpisów o moich piłkarskich podróżach w tej kategorii.
Żeby być na bieżąco, pamiętaj o Facebooku i twitterze.

Miasto murem podzielone [Z PODRÓŻY]

Nicosia, Cyprus

APOEL – Doxa Katokopia.

Główny deptak cypryjskiej stolicy jest przedzielony przez granicę. Tego, co dzieje się po północnej stronie, świat nie uznaje. Dotyczy to także piłki nożnej.

Więcej wpisów o moich piłkarskich podróżach w tej kategorii

Cypryjczycy uważają, że w niedzielę po południu komunikacja miejska jest w zasadzie zbędna. Na stadion APOEL-u miałem do przejścia 6 km. Po drodze zaliczyłem kilka kawiarni, co pozwoliło mi poznać miejscowy savoir-vivre.

Krótki poradnik, jak się zachować przed meczem. Siadamy w kawiarni niedaleko stadionu, a co dalej, determinuje płeć. Mężczyźni grają w tryktraka (tavli), najpopularniejszą na wyspie grę planszową. Kobiety grają w karty. Jest też opcja dla leniwych – kawę dowożą do klienta, skuterami, jak pizzę.

Stadion, położony niedaleko drogi wylotowej z miasta, widać z daleka. APOEL, czyli jak wynika ze skrótu, piłkarski klub Greków w Nikozji, ma na koncie 27 mistrzostw i 21 pucharów kraju. Powstał w 1926 roku w sklepie cukierniczym na głównym deptaku miasta, Ledrze. Kolor niebieski na koszulkach symbolizuje Grecję, a żółty Bizancjum. Za trybuną stadionu powiewa grecka flaga.

Stadion GSP powstał w 1999 roku. Korzystają z niego APOEL, jego główny rywal Omonia oraz cypryjska reprezentacja. Na ligowe mecze przychodzi po 6-8 tysięcy kibiców. Obok 23-tysięcznego obiektu stoi drugi, mniejszy. Atmosfera na trybunach dość spokojna, śpiewy są sporadyczne.

Futbol, rzecz oczywista, na Cypr sprowadzili Brytyjczycy. Jak na Malcie, pod koniec XIX wieku piłkę kopano w szkołach i placach przy koszarach. W 1973 APOEL, grający w greckiej ekstraklasie, po tureckiej inwazji na wyspę, musiał się wycofać z rozgrywek.

W kadrze APOEL-u naliczyłem piłkarzy z 12 krajów. O jednym z nich słyszałem wcześniej. Emilio Nsue przez kilka lat grał w Mallorce, a potem, przez angielską Championship, trafił na Cypr.

Gospodarze przegrali z Doksą 2:5. Pierwsi kibice wyszli przy 0:3, jeszcze przed przerwą.

Cypr Północny

Ledra to turystyczny deptak, gdzie większość lokali na parterze to kawiarnie. Od wielu podobnych miejsc na całym świecie różni się tym, że ulicę przecina przejście graniczne. Nie ma płotu, czy kamer. Większe zabezpieczenia stosuje się przy wejściu do sądu.

Na zdjęciu wyżej gablota po greckiej stronie przejścia granicznego. Po inwazji wciąż nie jest znany los setek osób, które zostały aresztowane przez Turków. „Turcja odmawia informacji o ich losie. Rodziny mają prawo wiedzieć”. Cypr i nieuznawaną przez świat turecką republikę dzieli 180-kilometrowa „zielona linia” (takim kolorem dowódca sił pokojowych narysował ją na mapie). Turcy opanowali 36 proc. wyspy. Sytuacja nie jest już napięta i niedawno wydawało się, że może dojść do zjednoczenia. Jeden z problemów to prawa do nieruchomości nielegalnie zajętych 40 lat temu.

Kontrola na granicy polega wyłącznie na pokazaniu paszportu. Nikt nie zagląda turystom do toreb, więc uciążliwości jest mniej, niż przy wejściu do centrum handlowego w Paryżu.

Pomnik Fazıla Küçüka, zmarłego w 1984 roku lidera cypryjskich Turków.

Po drugiej stronie przejścia, czyli w Lefkosii, płacimy w tureckich lirach, kończy się unijny roaming (cena za 1 min połączenia skacze do 5 zł. a 1 megabajt kosztuje 30 zł), a do kebaba kelner przynosi gęsty jogurt. Swój pomnik na wiceprezydent Cypru, dr Fazıl Küçük.

Rano, w turystycznej części tureckiej Nikozji można spotkać więcej kotów, niż ludzi.

Turecką część deptaka w Nikozji kończy pomnik Atatürka.

XVI-wieczna Brama Kireńska na terenie Cypru Północnego

Kiedy zobaczyłem ten płot zdziwiłem się, że znani z zamiłowania do grodzenia Polacy jeszcze na to nie wpadli. Przeszkoda między tartanem i trawą ma prawie dwa metry wysokości. Na obiekcie, który nosi nazwę Lefkoşa Şehit Hüseyin Ruso Stadyumu gra Küçük Kaymaklı Türk S.K. Północnocypryjska liga nie jest uznawana przez UEFA.

KKTC (Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti) na murze to Turecka Republika Cypru Północnego. Wszystkie miejscowe drużyny są izolowane. Do skutku nie dochodzą nawet mecze towarzyskie. Kiedy w 2007 roku Luton Town miało zagrać z lokalnym klubem, po greckiej stronie podniósł się raban. Mecz odwołano. Turków cały czas obowiązuje embargo.

Boisko ze sztuczną murawą przy murach miejskich w tureckiej części Nikozji.

Największy stadion w Cyprze Północym, gdzie gra m.in. nieuznawana w świecie reprezentacja, nosi nazwę Atatürka.

Grecka flaga za stadionem APOEL-u.

Więcej wpisów o moich piłkarskich podróżach w tej kategorii

Pocztówka z miasteczka Sobieskiego

Żółkiew

40 minut jazdy śmierdzącą marszrutką dzieli zwiedzających Lwów od spaceru po ulubionej rezydencji króla Jana III Sobieskiego.

Więcej wpisów o moich piłkarskich podróżach w tej kategorii

Przy trzecim wypadzie do Lwowa stwierdziłem, że w mieście widziałem już wszystko, co chciałem. Szukałem więc pomysłu na krótki wypad. Wszystkie okoliczne drużyny grały na wyjazdach. Ucieszyłem się, gdy okazało się, że mecz ligowy odbędzie się w Tarnopolu. Zasmuciłem z kolei, gdy okazało się, że krótko przed wyjazdem drużyna zbankrutowała i żadnego meczu nie zagra. Po długiej analizie mapy wybór padł na Żółkiew. Meczu nie było, musiał mi wystarczyć stadion.

Marszrutka ruszyła z dworca północnego. Smród był problemem numer dwa, bo najbardziej uciążliwy był zamroczony alkoholem pasażer, który przy wysiadaniu był przekonany, że mój plecak jest jego własnością.

Żółkiew

Żółkiew, czyli Жовква (Żowkwa).

Jadąc ze Lwowa najlepiej wysiąść przy drewnianej Cerkwi Św. Trójcy. Po drugiej stronie ulicy pomnik najczęściej chyba upamiętnianej postaci w tej części Ukrainy – Tarasa Szewczenki.

Na budynku lokalnej administracji baner ze Stepanem Banderą. Dalej można się kierować w stronę resztek synagogi i targowiska (drożdżówka – 60 groszy).

Rynek w Żółkwi. Latem dwa ogródki piwne, w kamienicach kilka kawiarni.

Zobacz także: Wszystko co trzeba wiedzieć przed wypadem do Lwowa

Żółkiew

Zamek w Żółkwi.

Zobacz także: Zwiedzanie Kijowa – od ławki Łobanowskiego po szafę Bułhakowa

35 km od obecnej granicy z Polską, na Roztoczu Wschodnim, stoi ulubiona rezydencja króla Jana III Sobieskiego. Miasto dostał w spadku. Cztery pokolenia wcześniej Żółkiew jako prywatne miasto szlacheckie założył hetman polny koronny Stanisław Żółkiewski.
Sobieski dekorował miasto, przywoził trofea. Główne ówczesne atrakcje to szkoła pisania ikon, manufaktura fajansu i drukarnia hebrajska. Żydom pozwolono wybudować synagogę, ale pod kilkoma warunkami – nie mogła być wyższa od kościoła i musiała spełniać także funkcje obronne. Z tego budynku nie zostało już niemal nic. W czasie wojny wymordowano kilka tysięcy miejscowych Żydów.

Po lewej zamek, po prawej Kościół św. Wawrzyńca.

W 1939 roku, po agresji ZSRR na Polskę i zajęciu miasta przez Armię Czerwoną, zniszczony został stojący przed ratuszem pomnik Jana III Sobieskiego i znajdujący się w parku pomnik Żółkiewskiego. Po wojnie do miasta przesiedlono Ukraińców ze środkowej i wschodniej części radzieckiej republiki.

Zobacz także: Tutaj padł pierwszy gol w polskiej historii

  

Stadion Roztocza Żółkiew i tablica upamiętniająca przedwcześnie zmarłego piłkarza.

       

Żółkiew.

Zainteresowanych meczingiem we Lwowie odsyłam tutaj.

Karpaty Lwów na Stadionie Ukraina.

Więcej wpisów o moich piłkarskich podróżach w tej kategorii

Tutaj kopali wielcy Węgrzy [Z PODRÓŻY]

Budapeszt, Sport utca Stadion, stadion BKV Előre.

Choć w Budapeszcie nie ma już Nepstadionu, ani stadionu Floriana Alberta, wciąż można oglądać kilka boisk, na których biegali zawodnicy Złotej Jedenastki.

Więcej wpisów o moich piłkarskich podróżach w tej kategorii.

Groupama Arena (nie mylić z Groupama Stadium w Lyonie) stanął w 2014 roku w miejscu Stadion Albert Flórián, który odwiedziłem krótko przed zburzeniem. Różnica mniej więcej jak na Legii. Stary obiekt dach miał tylko nad jedną z trybun i niewiele zmienił się od czasów realnego socjalizmu. Nowy stadion jest już typowo europejski i wielofunkcyjny. Ferencváros gra w tym miejscu od 1911 roku, teraz murawę obrócono o 90 stopni. Chwilowo, na czas budowy stadionu Puskasa, gra też tutaj reprezentacja Węgier.

Czytaj także o pomniku, popiersiu, tablicy, muralu, ulicy i stadionie Ferenca Puskasa. 

Plakat filmu o Kocsisu, Kubali i Cziborze w Barcelonie.

Rákospalotai EAC

Budai II. László Stadion, niewielki stadion, z którego korzystają Rákospalotai EAC oraz 1. FC Femina. Patron László Budai był członkiem Złotej Jedenastki.

Budai II. László Stadion.

Zobacz także: Złota Jedenastka w Barcelonie.

Szusza Ferenc Stadion

Szusza Ferenc Stadion

Ciekawe ile osób wie, że były trener polskiego klubu ma swój pomnik. Figura Ferenca Szuszy stoi koło stadionu jego imienia. Węgier strzelił dla Újpestu prawie 400 bramek i prowadził kilka zespołów. Karierę trenerską rozpoczął i zakończył na Węgrzech. Prowadził trzy zagraniczne kluby – Górnika Zabrze (1970-71), Real Betis (1971-76) i Atletico Madryt (1978-79).

Szusza Ferenc Stadion

15-tysięczny stadion wybudowano w 1922 roku i gruntownie zmodernizowano w latach 2000-01.

Szusza Ferenc Stadion

Szusza Ferenc Stadion

Szusza Ferenc Stadion, lista olimpijczyków Ujpestu.

Ferenc Szusza

Sport utca

Sport utca.

Rewelacyjna, oldschoolowa trybuna BKV Előre SC.

Sport utca.

Sport utca. Tablica upamietniająca dwukrotnego medalistę olimpijskiego w podnoszeniu ciężąrów.

MTK po sąsiedzku

Stare i nowe. Po lewej BKV Előre SC, po prawej Hidegkuti Nándor Stadion, czyli stadion MTK (23 mistrzostwa, finał PZP).

Hidegkuti Nándor Stadion

Stadion MTK zbudowano od nowa w 2016 roku. Murawę obrócono o 90 stopni, a rekordową część trybun przeznaczono na skyboxy, co wywołało kontrowersje. Poprzedni stadion w tym miejscu powstał w latach 1946-47. Tutaj kręcono film „Ucieczka do wolności”.

Kilka lat temu obiekt był kompletnie zrujnowany. Kasy na stadionie MTK wyglądały wtedy tak:

Országház

Budynek parlamentu w Budapeszcie.

Budynek parlamentu w Budapeszcie. Przy budowie zużyto 40 mln cegieł i 40 kg złota. Choć turystom pokazuje się tylko bliźniaczą do salę obrad, to wycieczka jest całkiem przyjemna. Na korytarzu, w przerwach między politycznymi dyskusjami, można odłożyć cygaro.

Budynek parlamentu w Budapeszcie.

Budynek parlamentu w Budapeszcie.

Więcej wpisów o moich piłkarskich podróżach w tej kategorii.

W cieniu Neymara [Z PODRÓŻY]

Wszystko co najciekawsze w paryskiej piłce znajduje się daleko od Parc des Princes. Daleko od zasilanego katarskimi pieniędzmi potentata cichy żywot wiodą Paris FC i Red Star.

Więcej wpisów o moich piłkarskich podróżach w tej kategorii.

Mecz Ligue 2, ale mało ciekawych punktów zaczepienia. Paris FC powstał w 1969. Z czasem połączył się z Paris Saint-Germain, by następnie znów się usamodzielnić. Ani w gablocie, ani na kartach historii PFC nie ma się czym pochwalić. Dziś gra w Lugue 2, gdzie jako klub kojarzony z prawicą, toczy boje z mającym lewicową historię Red Star Football Club.

Paris FC, Stade Sébastien Charléty

Paris FC, Stade Sébastien Charléty

Jednym z niewielu powodów, by wybrać się na mecz PFC, jest stadion. Stade Sébastien Charléty ma co prawda bieżnię, ale prezentuje się całkiem okazale, szczególnie z zewnątrz. Charléty przez lata służył rubystom, dziś to m.in. obiekt żeńskiej drużyny piłkarskiej PSG.
Mecz z Brestem do zapomnienia.

Zobacz także: Tor w parku centrum sportowego świata

Paris FC

Paris FC, Stade Sébastien Charléty

Paris FC, Stade Sébastien Charléty

Paris FC, Stade Sébastien Charléty

Stade Sébastien Charléty

Stade Sébastien Charléty

Więcej wpisów o moich piłkarskich podróżach w tej kategorii.

Czerwona Gwiazda z Paryża

Stade Bauer

Na pomysł założenia klubu Jules Rimet wpadł wraz z Ernestem Weberem w paryskiej kawiarni. Red Star jest drugim po Le Havre AC najstarszym francuskim klubem.

Stade Bauer

Stade Bauer

Rimet, ojciec piłkarskich mistrzostw świata, dziś nad kondycją klubu mógłby zapłakać. Ostatni z pięciu Pucharów Francji Red Star zdobyło w 1942 roku. Nieczekiwanie pewien wzrost zainteresowania klubem zanotowano po katarskich inwestycjach w PSG. 222 mln euro na Neymara dla niektórych przelały czarę goryczy. W stolicy Francji Red Star najlepiej wpasowuje się w ruch ‚Against Modern Football’, więc na trybunach pojawia się coraz więcej osób. – Jeśli PSG to hollywoodzki blockbuster, to Red Star jest filmem autorskim – powtarzają w klubie. Filmem pokazywanym w ciekawej scenerii, bo na Stade Bauer jest na co popatrzeć.

Stade Bauer

Stade Bauer

Stade Bauer

Stade Bauer

Stade Bauer

Stade Bauer

Stade Bauer

Stade Bauer

  

Stade Bauer, boisko treningowe

Stade Bauer, boisko treningowe

Więcej wpisów o moich piłkarskich podróżach w tej kategorii.

W sklepie Zielonych są też konewki [Z PODRÓŻY]

Stade Geoffroy-Guichard, Saint-Étienne

Stade Geoffroy-Guichard, Saint-Étienne

W Lyonie ładniejsze widoki, ale nowy stadion na uboczu zaniża ocenę. W Saint-Étienne zabytków mniej, ale za to mecz w ładnym otoczeniu. Cały wypad do regionu Rodano-Alpejskiego powyżej oczekiwań.

Więcej wpisów o moich piłkarskich podróżach w tej kategorii.

Nieustannie odwiedzam kolejne miasta, z których drużyny zagrały w finale Pucharu Europy. W historii AS Saint-Étienne taki sukces miał miejsce raz (1975-76, porażka z Bayernem).

Stade Geoffroy-Guichard, Saint-Étienne

Stade Geoffroy-Guichard, Saint-Étienne

Zieloni, 10-krotny mistrz Francji, to klub wyrosły z sieci spożywczej Casino. W 2013 roku drużyna zdobyła Puchar Ligi, pierwsze trofeum od trzech dekad. Mimo braku sukcesów, klub pozostaje symbolem miasta.

Stade Geoffroy-Guichard niektórzy nazywają „zielonym piekłem”, choć obiekt jest dość przyjazny. Kibice też raczej spokojny. Cztery trybuny w angielskim stylu, niebalnanie wyglądające z zewnątrz. I co najważniejsze, stadion nowy, ale w historycznym miejscu.

Każdy mecz zaczyna się od świetnego, wpadającego w ucho hymnu.

W 1976 w Glasgow, na Hampden, w finale Pucharu Europy, Zieloni przegrali z Bayernem. Francuzi obijali słupki i poprzeczki, ale puchar wzniósł Franz Beckenbauer.

Najbardziej rozbudowany dział ogrodniczy w klubowym sklepie, jaki widziałem. Kosiarkę z herbem opisywałem już w Dortmundzie, ale Francuzi mocniej poszli w konewki i grabki.

Mocna sekcja z trunkami, też chyba rekordowa.

Stade Henri-Lux

Stade Henri-Lux

Tuż obok Stade Geoffroy-Guichard znajduje się lekkoatletyczny Stade Henri-Lux.

Stade Henri-Lux

Stade Henri-Lux

Lyon

Pierwszy w ramach moich piłkarskich podróży widoczny znak zainteresowania kobiecym futbolem. Czy ściana niedaleko Stade Gerland na część czterokrotnych zdobywczyń Ligi Mistrzyń to ten słynny gender, który pochłonął Europę?

Wejście na Stade de Gerland

Stadion, skoro to Francja to obowiązkowo z torem kolarskim, otwarto w 1926 roku. Piłkarze Olympique grali tu od lat 50. Piłkarze wynieśli się stąd w 2016 roku. Dla rugbystów z Lyon OU pojemność zmniejszono z 43 do 25 tys.

Stade de Gerland

Stade de Gerland

Wszystkie 7 mistrzostw OL zdobył pod rząd, w latach 2002-08. Z czasów Jeana-Michela Aulasa klub wyrósł na trzecią, po PSG i OM najbardziej lubianą drużynę w kraju.

Uwieczniam boiska tuż nad wodą, ale tak blisko portu i kontenerów jeszcze nie widziałem.

Parc Olympique Lyonnais

Parc Olympique Lyonnais

Parc Olympique Lyonnais, 60-tysięczny nowy stadion pośrodku niczego. Zobaczyłem i zawróciłem. Nic ciekawego. I jeszcze nazwa – Groupama Stadium. Nie mylić z Groupama Arena, czyli nowym stadionem Ferencvárosu. Problem z nazwą, prawie jak z innym sponsorem, firmą Allianz.

Parc Olympique Lyonnais

Parc Olympique Lyonnais

Lyon

Lyon

Dominująca nad starą częścią miasta Bazylika Notre-Dame de Fourvière.

Lyon

Lyon

Więcej wpisów o moich piłkarskich podróżach w tej kategorii.

Stadionu West Hamu nie ma, ale pomnik został [Z PODRÓŻY]

Pomnik West Ham

Stadion West Hamu po stu latach przeniesiono, ale został pomnik. Klub chciał go zabrać ze sobą, mieszkańcy protestowali.

O Londynie pisałem już m.in. przy okazji wizyt na najstarszej piłkarskiej trybunie na świecie,  w pubie, gdzie ustalono reguły piłki nożnej, stadionie Arsenalu i meczu najbardziej hipsterskiej drużyny w mieście. Opisywałem mecz Wimbledonu oraz wizytę na The Oval.

Pomnik West Ham

Słynne zdjęcie zrobiono w czasie świętowania mistrzostwa świata, jeszcze na murawie Wembley. Trzymający w prawej ręce Złotą Nikę Bobby Moore na ramionach kolegów, obok niego Geoff Hurst, Martin Peters i Ray Wilson. Trzech pierwszych było wtedy piłkarzami West Hamu.

Na blogu pisałem o piłkarskich pomnikach. m.in. w Hamburgu, Barcelonie, Setubal, Budapeszcie, Wolverhampton, czy Birmingham. Wspominałem nawet o przeniesionym ze stadionu pomniku Michaela Jacksona

Pięciometrowy pomnik na rogu Barking Road i Green Street stanął w 2003 roku 300 metrów od Boleyn Ground, stadionu West Hamu. Trzech piłkarzy odsłoniło go wraz z wdową po kapitanie reprezentacji. Zapłacił klub oraz samorządowe władze Newham London Borough Council.

W oknie pobliskiego pubu zachęta do podpisywania petycji ws. pomnika.

W 2016 roku West Ham, po 112 latach opuścił Boleyn Ground i przeniósł się na Stadion Olimpijski. Ziemia pod nowe domy i sklepy została sprzedana za 40 mln funtów. Klub chciał, żeby pomnik został przeniesiony w pobliże nowego stadionu. Mieszkańcy protestowali.

Władze West Hamu podpierały się ankietami wśród kibiców, którzy uważają, że pomnik powinien zmienić lokalizację. Samorząd odpowiadał, że rzeźba wrosła w lokalny krajobraz i powinna przypominać o historii tego miejsca. Na początku lipca 2018 roku rada Newham, jednej z 32 dzielnic Wielkiego Londynu, zdecydowała, że pomnik zostaje.

Pomnik West Ham

W miejscu, w którym stał stadion trwa budowa.

Popularny w Anglii ogród pamięci jest pozostałością po stadionie.

 

Więcej wpisów o moich piłkarskich podróżach w tej kategorii.

Tor w parku centrum sportowego świata [Z PODRÓŻY]

W drodze z Luwru pod Wieżę Eiffla warto nadłożyć kilka kilometrów. W Paryżu areny finału mundialu, igrzysk olimpijskich oraz europejskich pucharów potrafią niemal wyskoczyć zza rogu.

Więcej wpisów o moich piłkarskich podróżach w tej kategorii.

Vélodrome de Vincennes

Niewielki stadion w parku z betonowym torem kolarskim oraz bramkami do rugby. Tylko pamiątkowa tablica przypomina, że sto lat temu było to centrum sportowego świata.

Paryż, Bois de Vincennes, park na wschodzie miasta. Welodrom zbudowano tu w 1894. Sześć lat później, podczas igrzysk olimpijskich rozegrano tutaj m.in. konkurencje kolarskie, mecze krykieta, rugby i piłki nożnej. Pięciokrotnie na Vélodrome de Vincennes jako zwycięzca Tour de France kończył Eddy Merckx.

Stade de France

Stade de France

Stade de France

Stade de France, dziesiąty pod względem wielkości stadion na świecie (81 338). Odpychająca okolica.

UEFA EURO 2016

W drodze ze stacji metra na Stade de France

Stadion treningowy przy Stade de France

Stadion treningowy przy Stade de France

 Parc de Princes

Parc des Princes

Parc des Princes

Parc des Princes od najmniej romantycznej strony. To trzeci wybudowany w tym miejscu stadion. Pierwszy, z 1897, był torem kolarskim. Przez kilkadziesiąt lat na Parc de Prices kończył się kolarski Tour de France. W pierwszym piłkarskim meczu, w 1903 roku Anglicy zlali miejscowych 11:0. Do dziś rozegrano tu pięć finałów europejskich pucharów.

Neymary w klubowym sklepie PSG.

Neymary w klubowym sklepie PSG.

Merci pour votre attention.

Kryształowy Pałac zaliczony [Z PODRÓŻY]

Selhurst Park

Każdy istniejący stadion Archibalda Leitcha to małe arcydzieło. Nawet jeśli z planów szkockiego architekta niewiele do dziś zostało.

O Londynie pisałem już m.in. przy okazji wizyt na najstarszej piłkarskiej trybunie na świecie,  w pubie, gdzie ustalono reguły piłki nożnej, stadionie Arsenalu i meczu najbardziej hipsterskiej drużyny w mieście.

Niedawno byłem pod Selhurst Park, z mapą w ręku szukałem już miejsca, gdzie stał Kryształowy Pałac, który dał początek klubowi, a także stadion, gdzie rozgrywano finały FA Cup. Tym razem udało mi się zajrzeć na trybunę w czasie juniorskiego meczu. Jednego z dwóch, jakie w piątkowy wieczór rozgrywano w Londynie. Zainteresowanie jak na FA Youth Cup, czyli spotkanie 18-latków, całkiem spore.

Selhurst Park

Na ścianie baru na stadionie komentarz Johna Motsona (tak, tego z gry FIFA), z półfinału FA Cup w 1990 roku. Crystal Palace po dogrywce wygrało 4:3 z Liverpoolem.

Selhurst Park

Tymczasowo grały tu też inne londyńskie kluby – Charlton i Wimbledon. Obiekt został otwarty w 1919 roku. Stadion, a właściwie trybunę, zaprojektował Archibald Leitch, autor takich arcydzieł, jak m.in. Anfield, Goodison Park, Ibrox (co za widoki), czy Villa Park.

Rekord frekwencji to 50 tys. kibiców, ale obecna pojemność to 26 tys. Na meczach ligowych stadion jest zazwyczaj pełen.

Millwall

old den

Niepozorne miejsce w londyńskim New Cross.Stadion The Den, nazywany dziś The Old Den, istniał w tym miejscu od 1910 do 1993 roku. Chuligańska sława ciążyła Millwall tak bardzo, że wraz ze zmianą stadionu władze klubu sondowały zmianę nazwy klubu. Udał się tylko ten pierwszy manewr, ale przeprowadzka nie była daleka, raptem o ćwierć mili.

The Den, Millwall

Dwa zakręty od starego The Den, widać nowy stadion, pierwszy w Anglii w całości siedzący stadion, po Hillsborough i Raporcie Taylora. Nie rozegrano tu jeszcze meczu Premier League, ale w 2017 roku Milwall awansowało do Championship, więc najwyższa liga jest najbliżej od lat.

The Den, Millwall

The Den, Millwall

Klubowy pub, z którego w tygodniu korzystają głównie pracownicy pobliskiej budowy.

The Den, Millwall

Jeszcze niedawno wydawało się, że Milwall będzie musiało się przenieść. Duży deweloper proponował przebudowę całej okolicy. Zaprotestowali mieszkańcy i samorząd. Wśród argumentów: niejasne pochodzenie kapitału oraz wartość, jaką jest klub. Głos zabrał nawet burmistrz Londynu.

The Den, Millwall

Więcej wpisów o moich piłkarskich podróżach w tej kategorii.

Stadion finału mundialu, dziś piąta liga [Z PODRÓŻY]

Racing Paryż

Mecz Racingu Paryż, w tle Stadion Olimpijski Colombes

To tutaj Włosi zdobyli mistrzostwo świata, lekkoatleci walczyli o olimpijskie medale, a Sylvester Stallone bronił strzały nazistów. Dziś paryski stadion Colombes należy do drużyny z piątej ligi.

Więcej wpisów o moich piłkarskich podróżach w tej kategorii.

Tej historii na stadionie nie widać. Lekkoatletyczna bieżnia, spore trybuny, wokół kilka boisk treningowych, w oddali nieciekawe budynki. To tutaj odbył się jeden z najsłynniejszych biegowych pojedynków. Rywalizację Harolda Abrahamsa i Erica Liddella uwieczniono w filmie „Rydwany ognia”. W 1938 w Colombes rozegrano finał piłkarskiego mundialu. Mistrzostwo świata, w okolicznościach ocenianych dziś jako mocno podejrzane, zdobyli Włosi. Ranga stadionu spadła, gdy w latach 70. odnowiono Parc des Princes.

Racing Paryż

Racing Paryż

Na Stade Olympique Yves-du-Manoir (patron był rugbystą) wybrałem się w zimową sobotę. Popełniłem błąd w przygotowaniach, bo byłem przekonany, że z trybun obejrzę oficjalny mecz. Jak się okaało, piątoligowy dziś Racing Club de France football Colombes 92 mecze rozgrywa tuż obok. Upewniałem się jeszcze zadając niemądre pytania.

– Nie gracie na dużym stadionie? – zagadnąłem na chwilę przed meczem kibica Racingu 92. Pytanie trochę głupie. Wejście darmowe, przy bramie skład gości wypisano na kartce długopisem. Mistrz Francji z 1936 roku gra na poziomie amatorskim, pod trybunką na rezerwowym stadionie, próbowało się rozgrzać niecałe sto osób. Do tego trzyosobowy młyn.
– Nie opłaca się, ale jak się uprzesz, dasz radę obejrzeć mecz z Olimpijskiego – usłyszałem. Przedarłem się przez tunel dla zawodników i faktycznie, dało się. Stadiony oddziela niewysoki płot.

Racing Paryż

Racing Paryż

Racing to pięciokrotny zdobywca Pucharu Francji. Dziś wegetuje. W klubowych kronikach przewijają się takie nazwiska, jak David Ginola, Pierre Littbarski, czy Enzo Francescoli. Stadion w wersji sprzed kilku dekad można oglądać w filmie „Uczieczka do zwycięstwa”, gdzie drużyna z Sylvestrem Stallone, Deyną i Pele w składzie walczyła z nazistami.

Racing Paryż

Racing Paryż

Stade Olympique de Colombes, w tle mecz Racingu

Stade Olympique de Colombes, w tle mecz Racingu

Stade Olympique de Colombes

Stade Olympique de Colombes

Stade Olympique de Colombes

Stade Olympique de Colombes

Olimpijska historia stadionu w Colombes powiększy się o kolejny rozdział, bo w 2024 roku swoje mecze mają tu rozgrywać hokeiści na trawie. Głównym obiektem będzie Stade de France.

Więcej o stadionach finałów mistrzostw świata pisałem przy okazji wizyt w Londynie, Monachium i Berlinie.

Stadion przy barcelońskiej plaży [Z PODRÓŻY]

Barceloneta

Club de Fútbol Barceloneta. Boisko między Parlamentem Katalonii i plażą.  Wciśnięte między wieżę ciśnień i szklany biurowiec, w dzielnicy, do której turyści wybierają się, by spróbować owoców morza.

Przy okazji ostatniej wizyty w Barcelonie pisałem o węgierskim barze, wyborach w Katalonii oraz hokeistach na wrotkach. Wcześniej m.in. o poprzednich stadionach FC Barcelony i Espanyolu oraz meczu w Badalonie

Barceloneta była dzielnicą rybaków i marynarzy. Industrializacja dotarła tu w XIX wieku, ale wciąż był to rejon cieszący się złą sławą. Zmiany przyniosły inwestycje związane z Igrzyskami Olimpijskimi w 1992 roku. Teraz to po Rambli główne miejsce, w którym tłumy turystów chcą spróbować owoców morza. Sporo tu jachtów i nocnych klubów. Jedna z głównych atrakcji to Złota Ryba, instalacja Franka Gehry’ego.

Barceloneta

Muzeum Barcelonety, malutkiego klubu, to jedna sala. Stuletnia tradycja dzielnicowego klubu wciśniętego między wieżę ciśnień i biurowiec musi się podobać.

Barceloneta

W zeszłym roku Barceloneta spadła z trzeciej do czwartej ligi katalońskiej, czyli na ósmy poziom ligowej piramidy. Klub czerpie zyski z wynajmu sztucznej murawy, która jest użytkiwana niemal bez przerwy.

Barceloneta

Barceloneta

Barceloneta  

Więcej wpisów o moich piłkarskich podróżach w tej kategorii a o Hiszpanii tutaj.

Niepozorne budynki niedaleko plaży to lekko przebudowana wioska olimpijska z 1992 roku.

Jeszcze bliżej plaży. Niewielki stadion rugby z bieżnią, La Mar Bella. Trybun oddziela od piachu tylko ścieżka.

Więcej wpisów o moich piłkarskich podróżach w tej kategorii a o Hiszpanii tutaj.

Piłka rodziła się na tym okrągłym stadionie [Z PODRÓŻY]

The Oval, Londyn

Londyński The Oval to mekka krykiecistów, ale pierwsze kroki stawiał tutaj także futbol. Na tym stadionie rozegrano pierwszy w historii nieoficjalny mecz międzynarodowy oraz finał pierwszej edycji FA Cup, najstarszych rozgrywek na świecie.

O Londynie pisałem już m.in. przy okazji wizyt na najstarszej piłkarskiej trybunie na świecie,  w pubie, gdzie ustalono reguły piłki nożnej, stadionie Arsenalu i meczu najbardziej hipsterskiej drużyny w mieście.

Mecz Anglia – Szkocja przesunięto o dwa tygodnie z powodu zamrożonego boiska. Udało się go rozegrać 5 marca 1870 roku. W przerwie, przy bezbramkowym wyniku, zastosowano nowinkę – drużyny zmieniły strony. Anglicy posłali bramkarza do gry w polu i stracili bramkę. Wyrównali w 89. minucie. Nieźle zagrał William Henry Gladstone, syn ówczesnego premiera. Składy są znane, ale ustawienie już nie. Wiemy za to, że w kolejnych meczach stawiano na ówczesny standard 1-1-8.

The Oval, Londyn

Anglicy zmierzyli się ze Szkotami na krykietowym stadionie The Oval. Dla futbolu to były pionierskie czasy. W ciągu dwóch lat w Londynie rozegrano pięć spotkań tych dwóch drużyn. FIFA nie uznaje ich za międzynarodowe mecze, bo zespół gości tworzyli Szkoci pracujący w stolicy Wielkiej Brytanii. Jako pierwszy oficjalny mecz reprezentacji wielu kwalifikuje dopiero rewanż w Glasgow. Piłkę kopano na krykietowym boisku Hamilton Crescent.

Angielska reprezentacja rozegrała na The Oval w sumie 15 meczów (w tym 5 nieoficjalnych). Wszystkie ze Szkocją lub Walią.

The Oval, Londyn

Metrem dojedziemy pod sam stadion. Trybuna The Oval przypomina najładniejsze brytyjskie obiekty – Craven Cottage, czy Ibrox Park. Rozegrano tutaj pierwszy finał FA Cup, najstarszych klubowych rozgrywek. W 1872 roku Wanderers F.C. (drużyna z Londynu) pokonali Royal Engineers A.F.C. 1:0. Finały FA Cup rozgrywano tutaj do 1892 roku. Krótko później areną stał się stadion nieistniejący stadion Crystal Palace (więcej o nim tutaj).

The Oval, Londyn

Na murze uwieczniono krykiecistę Leonarda Huttona, który grał dla Anglii przez ponad 20 lat i ludzi, którzy wpłacali pieniądze na ratowanie obiektu.

 

Tuż obok The Oval znajduje się Kennington Park. Razem ze stadionem teren stanowił kiedyś część Kennington Common. Mecze piłkarskie rozgrywało tutaj The Gymnastic Society. Niektórzy owo towarzystwo gimnastyczne klasyfikują jako pierwszą w historii drużynę piłkarską. Spotkania, według reguł sprzed powstania Football Association, rozgrywano jeszcze w XVIII wieku. Jednym z ostatnich meczów, w 1789 roku, był pojedynek dżentelmenów z Westmoreland i Cumberland. Stawką było 1000 gwinei.

Na terenie Kennington Common wciąż można pograć w piłkę. Wynajęcie na godzinę sztucznej murawy, do gry 11 na 11, kosztuje 99 funtów. Na zdjęciu laskarze.

Więcej wpisów o moich piłkarskich podróżach w tej kategorii.

Pocztówka z Bremy [Z PODRÓŻY]

stadion Brema

Droga z samego centrum Bremy pod stadion zajmuje 20 minut. Spacer wzdłuż rzeki stawia Weserstadion w gronie tak pięknie położonych stadionów, jak Craven Cottage, Tolka Park, Hillsborough, Vicente Calderon, czy City Ground w Nottinhgam.

Więcej wpisów o moich piłkarskich podróżach w tej kategorii.

Stadion położony nad samą Wezerą zobaczyłem przy okazji wypadu do Hamburga. Pomógł Flixbus. W drodze na Weserstadion mijałem grupki imprezowiczów. Każda z nich ciągnęła za sobą drewniany wózek, na którym oprócz grającego radia znajdował się spory zapas alkoholu. Wszystko było przepasane świecącymi się lampkami. Każdy uczestnik na szyi nosił zawieszony kieliszek.

stadion Brema

Pierwsze drewniane trybuny stanęły w tym miejscu w 1909 a właściwy stadion w 1926 roku. Nowoczesny obiekt zyskał obecny kształt niedawno, w 2011 roku.

Studenci, którzy zakładali klub w 1899 roku, sięgnęli po rzadko używany regionalizm. Słowo Werder oznacza rzeczny półwysep. Dokładnie taki, na jakim kopali piłkę.

stadion Brema

stadion Brema

Brema.

Pomnik muzykantów z Bremy, bohaterów baśni braci Grimm, jeden z symboli miasta. Osioł, pies myśliwski, kot i kogut poszukiwały nowego domu.

„Po długiej podróży dotarły do samotnej chaty. Ustawiły się jedno na drugim pod jej oknem, w ten sposób odkryły, że w środku ucztowali zbójnicy. Osioł zaczął ryczeć, pies szczekać, kot miauczeć a kogut piać. Następnie wszyscy czworo wpadli do izby. Wystraszeni rozbójnicy uciekli, a zwierzęta zamieszkały w ich chacie”.

Więcej wpisów o moich piłkarskich podróżach w tej kategorii.

Budapeszt śladami najsłynniejszego Węgra [Z PODRÓŻY]

Najsłynniejszy Węgier ma w Budapeszcie pomnik, popiersie, tablicę, mural, ulicę, stadion, a w sklepach osobne stoiska z pamiątkami. Został pochowany w najważniejszym kościele w kraju. Zajrzałem do wszystkich tych miejsc.

Więcej wpisów o moich piłkarskich podróżach w tej kategorii.

Trumna w bazylice

– Chciałbym zobaczyć podziemia i grób Puskása – zgłosiłem obsłudze Bazyliki św. Stefana w Budapeszcie.
– Puskás był największy, ale leżą tam też inni ze Złotej Jedenastki – słyszę w odpowiedzi, a za chwilę litanię nazwisk największych węgierskich sportowców. Trwała msza, więc musiałem zgłosić się za godzinę. W bazylice tłumy przyglądają się skrzyni ze zmumifikowaną prawą dłonią świętego Stefana, pierwszego króla Węgier. W podziemiach turystów jest niewielu.

– Prawdopodobnie najlepszy piłkarz wszech czasów – czytam na tablicy. Niedaleko znajdują się groby innych wielkich – Gyuli Grosicsa, Jenő Buzánszky’ego i Sándora Kocsisa. Ten ostatni, legenda Barcelony, ma osobną tablicę po węgiersku i hiszpańsku – napis „Cabeza de oro” – Złota główka – widać z daleka.

Nie znam drugiego kraju, w którym piłkarze spoczywają w najważniejszej świątyni. Pracownika, który mnie oprowadza nie dało się zatrzymać. Szybko wymienił Złotą Jedenastkę, skład Ferencvárosu z sezonu 1974/75 (finał Pucharu Zdobywców Pucharów). Zgubiłem się, gdy z piłkarzy Ujpestu przeszedł na zapaśnika tego klubu, Imre Polyáka. Czterokrotny medalista igrzysk też spoczywa w podziemiach bazyliki.

Ferenc Puskas

Bazylika św. Stefana w Budapeszcie

Puskás na ścianie

Historyczny mecz na Wembley, który wstrząsnął Anglią i potwierdził światową dominację Węgier, to największe zwycięstwo Złotej Jedenastki. W centrum Budapesztu spotkanie z 1953 roku upamiętnia mural. Jedna z dwóch bramek Puskása w tym meczu do dziś robi wrażenie.

Mural w Budapeszcie

Ulica i tablica Puskása

– Bywają geniusze, którzy szukają własnej drogi tak długo, aż ją odkryją, którzy walczą, by odnaleźć to, w czym są najlepsi by móc zająć się tym, do czego mają wrodzony talent. I bywa też, że układ gwiazd jest na tyle szczęśliwy, jak w przypadku Wolfganga Amadeusza Mozarta czy Ferenca Puskása: dobry Bóg zatroszczył się o takie okoliczności, by wszystko było gotowe na narodziny i rozkwit geniuszu – zaczyna niedawno wydaną w Polsce książkę György Szöllõsi. Autor ma już na koncie biografię Puskása, ale w Polsce, w ramach Roku Kultury Węgierskiej, wydano 50-stronicową książeczkę w nietypowym formacie. Ojciec najsłynniejszego Węgra – Ferenc Puskás senior grał w piłkę w Vasasie i Kispescie, potem został trenerem. Puskás junior, nazywany öcsi (młodszy brat), mieszkał niedaleko stadionu i kibicował Kispestowi. Po sąsiedzku mieszkał József Bozsik. W klubie z Kispestu spędził całą karierę. W reprezentacji wystąpił 110 razy. Dziś jest patronem stadionu Honvedu.

Ulica Puskása w Budapeszcie.

Optymistycznie nastawiony, prosto z ulicy Puskása, wkroczyłem na stadion. Moje pertraktacje z ochroną i pracownikiem klubu trwały kilkanaście minut. W końcu usłyszałem, że mogę wejść na stadion i zrobić kilka zdjęć. Wysłano jeszcze jedna osobę, która miała mnie pilnować. – Niedługo stadion zostanie zburzony. Będzie jak w Anglii – tłumaczył mi pracownik Honvedu oczekując mojego zachwytu. Wyjaśniłem, że gdyby ten stadion był już zburzony, a na jego miejscu stanąłby plastik z wizualizacji, to na pewno nie pchałbym się na peryferia Budapesztu, bo chciałem zobaczyć obiekt, na krórym grali Puskas, czy Bozsik. Nie doszliśmy do porozumienia.

Genialni nastolatkowie, Puskás i Bozsik, zadebiutowali w 1943 roku. Liga węgierska grała niemal przez całą wojnę. Drużyna prowadzona przez Puskása seniora i krótko przez Belę Guttmana, szybko rosła w siłę. Była już najlepszym zespołem w lidze, gdy polityczne decyzje zmieniły układ sił w całym węgierskim sporcie. Kispesti AC stał się klubem wojskowym i zmienił nazwę na Budapesti Honvéd SE. MTK Hungária FC został z kolei objęty opieką przez tajną policję. Z reformy zadowolony był Gusztáv Sebes, twórca Złotej Jedenastki. Na obiektach Honvedu kadra trenowała co tydzień.

W latach świetności w Honvedzie grali Ferenc Puskás, Sándor Kocsis, József Bozsik, Zoltán Czibor, László Budai, Gyula Lóránt i Gyula Grosics. Piłkarze, którzy są wymieniani w każdym tekście o najlepszych drużynach w historii piłki.  Dziś na mecze Honvedu chodzi 3 tys. osób.

Bozsik Stadion

Bozsik Stadion

Bozsik Stadion

Niesamowitą siłę węgierskiej piłki pokazuje to zdjęcie. W Budapeszcie wychowywali się wtedy nie tylko najwięksi piłkarze najlepszej za kilka lat reprezentacji na świecie, ale także Ladislao Kubala, inna wielka gwiazda epoki.

Tablica przed stadionem Honvedu

Węgierski etap kariery Ferenca Puskása był imponujący. Uznawano go przecież za najlepszego zawodnika najlepszej drużyny świata. Ale to powrót do futbolu sprawił, że jest wymieniany wśród największych w historii. Gdy po dyskwalifikacji na przymusowej, porewolucyjnej emigracji podpisywał kontrakt z Realem Madryt, miał 30 lat i wielki brzuch.

Jego dorobek po trzydziestce trudno opisać. W Hiszpanii pięć mistrzostw i cztery tytuły króla strzelców. Do tego trzy Puchary Europy. W 1960 roku, w jednym z najlepszych finałów w historii, Real na oczach 127 tys. kibiców pokonał 7:3 Eintracht Frankfurt. Puskás zdobył cztery bramki, ale tego meczu na Węgrzech nie pokazywano. Na uciekiniera był zapis. Nie wolno było informować o jego sukcesach. W Realu Puskás grał do 39 roku życia. W Hiszpanii zdobył 242 gole w 262 meczach.

Puskás wrócił na Węgry dopiero w latach 80. Wcześniej prowadził drużyny na wszystkich kontynentach. Najlepiej poszło mu na początku trenerskiej – sensacyjnie doprowadził Panathinaikos do finału Pucharu Europy.

Mural z Puskásem koło stadionu Honvedu

Czytaj także: Jak pokonując Honved Wolverhampton Wanderers zostali mistrzami świata

Stadion Puskása

Dawny Népstadion (stadion ludowy) to od 2001 roku Stadion im. Ferenca Puskása (odwiedziłem go pięć lat temu). Ogromny obiekt niedaleko dworca Keleti został rozebrany w tym roku. W 1954 roku Węgrzy pokonali tu Anglię 7:1, a w 1985 z jednym z niewielu wielkich koncertów za żelazną kurtyną, wystąpił zespół Queen.

Stadion im. Ferenca Puskása

Na placu budowy zostały m.in. rzeźby i charakterystyczne wejście. W 2020 roku na nowym, 67-tysięcznym stadionie mają się odbyć mecze EURO.

Stadion im. Ferenca Puskása

Zobacz także: Amsterdam Johana Cruyfffa

Puskás w sklepie

Koszulka, książka, a może kieliszek? W węgierskich sklepach, nawet na lotnisku, można kupić pamiątki z Ferencem Puskásem. Wszystko na licencji, pod hasłem „Puskás. True legend”. Ceny wysokie.

Sklep przy Vaci utca, turystycznym trakcie Budapesztu. W drzwiach plakat z filmu o Złotej Jedenastce, której kapitanem był Puskas.

Puskás wśród dzieci

Pomniki piłkarzy, a w szczególności napastników, są niemal zawsze takie same. Zawodnik zawsze jest na boisku i albo za chwilę zdobędzie bramkę albo przed chwilą ją zdobył. Stąd podobne gesty – bieg z piłką przy nodze albo świętowanie gola.

Rzeźbiarz Gyula Pauer odtworzył stare zdjęcie, na którym Puskás zabawia się piłką na madryckiej ulicy. Przyglądają mu się zachwycone dzieci. Pomnik stoi z dala od centrum, przy cichej uliczce Starej Budy, Becsi utca.

 

Puskás w drodze na lotnisko

Ostatni przystanek. Większość turystów opuszcza Budapeszt jadąc autobusem E200 na lotnisko. Obowiązkowa przesiadka odbywa się na dworcu Kőbánya-Kispest. Na trawniku przed centrum handlowym stoi popiersie najsłynniejszego człowieka wychowanego w 19. dzielnicy stolicy Węgier.

Więcej wpisów o moich piłkarskich podróżach w tej kategorii.