Beşiktaş ma kilkanaście milionów kibiców. Galatasaray dwa razy więcej. Fenerbahçe jest gdzieś pośrodku. Pojechałem do Stambułu, by w największym mieście Europy zobaczyć pierwszy mecz w Azji.
Więcej wpisów o moich piłkarskich podróżach w tej kategorii.
Żeby być na bieżąco, pamiętaj o Facebooku i X (twitterze).
Fenerbahçe

Kadıköy, azjatycka część Stambułu. Przystrojone okna, balkony i sklepowe witryny przypominały o ligowym meczu Fenerbahçe. Turyści mogli kupić pod stadionem racę i odpalić ją podczas grupowych śpiewów w parku.










Klub piłkarski założono w 1908 roku. Nazwa (klubu i dzielnicy) oznacza ogród latarni morskiej. Barwy są inspirowane kolorami okolicznych kwiatów. W ciągu kilku lat powstały m.in. sekcje wioślarska, żeglarska, lekkoatletyczna i koszykówki.
Pierwszy stadion w tym miejscu powstał w 1908 roku i był pierwszym obiektem tego typu w Imperium Osmańskim. Patron, Mehmet Şükrü Saracoğlu, był premierem Turcji w latach 1942-46, a przez kilkanaście lat prezydentem klubu.

Jak wszystkie największe tureckie kluby, Fener jest wielosekcyjnym gigantem. Tu chyba widać to najmocniej, bo przed stadionem po raz pierwszy w życiu zobaczyłem pomnik siatkarki. Na cokole, z efektownym warkoczem, stoi Eda Erdem Dündar, klubowa mistrzyni świata z 2010 roku. W klubowym muzeum wyeksponowano 400 z 3000 trofeów. Sieć sklepów Fenerium liczy blisko sto placówek.





Fener startował jako klub bogacącej się klasy średniej. Kilka dekad temu był to najpopularniejszy klub w kraju. Dziś przewagę ma Galatasaray. Międzykontynentalna rywalizacja była przyjazna aż do 1934 roku, kiedy mecz obu zespołów na Taksim został przerwany z powodu zamieszek. Kıtalararası Derbi często pojawia się w groundhopperskich zestawieniach meczów, które trzeba zobaczyć. Co ciekawe, w 1912 roku przedstawiciele obu klubów planowali ich połączenie, by jako Türkkulübü, turecka drużyna, występować przeciwko zespołom innych narodowości. Pomysł upadł z powodu wybuchu wojen bałkańskich.
Mimo mniejszej liczby zdobytych tytułów (19 wygranych lig, 3 mistrzostwa z wcześniejszego formatu i 7 pucharów) to Fener ma lepszy bilans bezpośrednich meczów: 150 do 130 zwycięstw we wszystkich rozgrywkach.







Zobacz także: Naddniestrze, czyli stan zamrożenia [Z PODRÓŻY]
Fenerbahçe






Zobacz także: Na meczu klubu numer 1
Beşiktaş J.K.

Przy ogromnych odległościach w Stambule, od razu należy zaznaczyć, że stadion Beşiktaşu znajduje się najbliżej samego centrum, po europejskiej stronie Bosforu. Tuż obok mamy Pałac Dolmabahçe (centrum administracyjne Imperium Osmańskiego w XIX i XX wieku). Mieszkał tu i zmarł Mustafa Kemal Atatürk.

Na miejscu obecnego stadionu od 1947 roku stał İnönü Stadium, obiekt, z którego w różnych okresach korzystały także drużyny Galatasaray i Fenerbahçe. Z trybun widać było zarówno europejskie, jak i azjatyckie symbole miasta. Nowy, 42-tysięczny Beşiktaş Stadyumu otwarto w 2016 roku.





Pierwszym dużym stadionem w Stambule był Taksim Stadium. Grały na nim Galatasaray, Fenerbahçe i Beşiktaş. Obiekt został rozebrany w 1940, a w jego miejscu powstał Park Gezi.






Zaczęło się od grupy gimnastyków, którzy w 1908 roku powołali Bereket Jimnastik Kulübü. Kolejne sekcje założyli zapaśnicy, bokserzy i szermierze. W 1910 klub gimnastyczny został oficjalnie zarejestrowany, jako jeden z pierwszych w Turcji. Biało-czarne barwy nawiązują do żałoby po wojnach bałkańskich (1912-13).

Patrząc na encyklopedyczną listę osiągnięć (16 mistrzostw i 11 pucharów Turcji). Najciekawiej wygląda lista zagranicznych trenerów. Wiele ciekawych nazwisk: Giuseppe Meazza, Gordon Milne (3 mistrzostwa z rzedu), Jean Tigana, Christoph Daum, Slaven Bilić, John Toshack, Vicente Del Bosque, Mircea Lucescu, Bernd Schuster, Ole Gunnar Solskjær. Kilku z nich, jak Norweg, spędziło w Stambule zaledwie kilka miesięcy.

Galatasaray



Ali Sami Yen prawdopodobnie odczuwał presję. Jego ojciec, Sami Frashëri był słynnym albańskim pisarzem, filozofem i działaczem niepodległościowym. Chłopak chodził do prestiżowej szkoły z tradycją sięgającą XV wieku. Odwiedzając wuja zobaczył, jak Anglicy kopią piłkę. Razem z kolegami z liceum Galatasaray (prawdopodobnie 30 października 1905 roku zgodnie z kalendarzem gregoriańskim) założył szkolną drużynę. Celem było pokonanie zespołów złożonych z obcokrajowców, głównie Anglików i Greków, nierzadko marynarzy. Yen został członkiem klubu nr 1 i jego szefem. Jako barwy przyjęto kolory tureckiej flagi, a ostatecznie czerwono-żółte. Yen był potem m.in. szefem tureckiego komitetu olimpijskiego oraz prowadził turecką reprezentację piłkarską podczas pierwszego meczu międzynarodowego (z Rumunią w 1923 roku).





Tureckie rygory bezpieczeństwa mocno utrudniły mi dostanie się na stadionowy tour. Obiekt położony obok skarpy jest w remoncie, obszedłem go dwukrotnie, by w końcu dotrzeć do odpowiedniej bramki chronionej przez strażników. W klubowym sklepie dowiedziałem się, że na tour mogę dotrzeć tylko klubowym autobusem. Przejazd trwał 2 minuty, a każdy uczestnik musiał zostawić swoje imię i nazwisko.

Klub z Beyoğlu, europejskiej części Stambułu jest jedynym uczestnikiem wszystkich sezonów tureckiej ekstraklasy (od 1959 roku) i rekordzistą w liczbie mistrzostw (26), pucharów (19) i superpucharów (17). Triumf w Pucharze UEFA i Superpucharze (2000 rok, Hagi, Hakan Şükür, Taffarel i Popescu w składzie Fatiha Terima) pozostaje jednym tureckim zwycięstwem w rozgrywkach europejskich.



W XXI wieku Galatasaray przyciągnęło takie gwiazdy, jak Wesley Sneijder. Turcy sięgają po zawodników na zakręcie kariery, ale w obecnym składzie są prawdziwe gwiazdy: Leroy Sané, İlkay Gündoğan i Victor Osimhen.







Galatasaray długo grało na stadionie Papazın Çayırı, w miejscu, gdzie dziś jest obiekt Fenerbahçe – Şükrü Saracoğlu. Następnie, jak wszystkie drużyny ze Stambułu, Galata występowała na stadionie Taksim, w centrum miasta. Dziś w tym miejscu jest Gezi Park.


W latach 1964-2011 klub grał na Ali Sami Yen Stadyumu. Nowym domem stał się Ali Sami Yen Spor Kompleksi (RAMS Park), z 53-tys. miejsc.

Więcej wpisów o moich piłkarskich podróżach w tej kategorii.
Żeby być na bieżąco, pamiętaj o Facebooku i X (twitterze).