Wielka Trójka ze Stambułu [Z PODRÓŻY]

Beşiktaş ma kilkanaście milionów kibiców. Galatasaray dwa razy więcej. Fenerbahçe jest gdzieś pośrodku. Pojechałem do Stambułu, by w największym mieście Europy zobaczyć pierwszy mecz w Azji.

Więcej wpisów o moich piłkarskich podróżach w tej kategorii.
Żeby być na bieżąco, pamiętaj o Facebooku i X (twitterze).

Fenerbahçe

Fenerbahçe Şükrü Saracoğlu
Fenerbahçe Şükrü Saracoğlu

Kadıköy, azjatycka część Stambułu. Przystrojone okna, balkony i sklepowe witryny przypominały o ligowym meczu Fenerbahçe. Turyści mogli kupić pod stadionem racę i odpalić ją podczas grupowych śpiewów w parku.

Klub piłkarski założono w 1908 roku. Nazwa (klubu i dzielnicy) oznacza ogród latarni morskiej. Barwy są inspirowane kolorami okolicznych kwiatów. W ciągu kilku lat powstały m.in. sekcje wioślarska, żeglarska, lekkoatletyczna i koszykówki.

Pierwszy stadion w tym miejscu powstał w 1908 roku i był pierwszym obiektem tego typu w Imperium Osmańskim. Patron, Mehmet Şükrü Saracoğlu, był premierem Turcji w latach 1942-46, a przez kilkanaście lat prezydentem klubu.

Fenerbahçe Şükrü Saracoğlu
Fenerbahçe Şükrü Saracoğlu

Jak wszystkie największe tureckie kluby, Fener jest wielosekcyjnym gigantem. Tu chyba widać to najmocniej, bo przed stadionem po raz pierwszy w życiu zobaczyłem pomnik siatkarki. Na cokole, z efektownym warkoczem, stoi Eda Erdem Dündar, klubowa mistrzyni świata z 2010 roku. W klubowym muzeum wyeksponowano 400 z 3000 trofeów. Sieć sklepów Fenerium liczy blisko sto placówek.

Fener startował jako klub bogacącej się klasy średniej. Kilka dekad temu był to najpopularniejszy klub w kraju. Dziś przewagę ma Galatasaray. Międzykontynentalna rywalizacja była przyjazna aż do 1934 roku, kiedy mecz obu zespołów na Taksim został przerwany z powodu zamieszek. Kıtalararası Derbi często pojawia się w groundhopperskich zestawieniach meczów, które trzeba zobaczyć. Co ciekawe, w 1912 roku przedstawiciele obu klubów planowali ich połączenie, by jako Türkkulübü, turecka drużyna, występować przeciwko zespołom innych narodowości. Pomysł upadł z powodu wybuchu wojen bałkańskich.

Mimo mniejszej liczby zdobytych tytułów (19 wygranych lig, 3 mistrzostwa z wcześniejszego formatu i 7 pucharów) to Fener ma lepszy bilans bezpośrednich meczów: 150 do 130 zwycięstw we wszystkich rozgrywkach.

Zobacz także: Naddniestrze, czyli stan zamrożenia [Z PODRÓŻY]

Fenerbahçe

Fenerbahce Beko Istanbul
Fenerbahce Beko Istanbul, wizerunek Atatürka pod dachem hali.

Zobacz także: Na meczu klubu numer 1

Beşiktaş J.K.

Besiktas JK
Besiktas JK

Przy ogromnych odległościach w Stambule, od razu należy zaznaczyć, że stadion Beşiktaşu znajduje się najbliżej samego centrum, po europejskiej stronie Bosforu. Tuż obok mamy Pałac Dolmabahçe (centrum administracyjne Imperium Osmańskiego w XIX i XX wieku). Mieszkał tu i zmarł Mustafa Kemal Atatürk.

Besiktas JK
Besiktas JK

Na miejscu obecnego stadionu od 1947 roku stał İnönü Stadium, obiekt, z którego w różnych okresach korzystały także drużyny Galatasaray i Fenerbahçe. Z trybun widać było zarówno europejskie, jak i azjatyckie symbole miasta. Nowy, 42-tysięczny Beşiktaş Stadyumu otwarto w 2016 roku.

Pierwszym dużym stadionem w Stambule był Taksim Stadium. Grały na nim Galatasaray, Fenerbahçe i Beşiktaş. Obiekt został rozebrany w 1940, a w jego miejscu powstał Park Gezi.

Zaczęło się od grupy gimnastyków, którzy w 1908 roku powołali Bereket Jimnastik Kulübü. Kolejne sekcje założyli zapaśnicy, bokserzy i szermierze. W 1910 klub gimnastyczny został oficjalnie zarejestrowany, jako jeden z pierwszych w Turcji. Biało-czarne barwy nawiązują do żałoby po wojnach bałkańskich (1912-13).

Besiktas JK

Patrząc na encyklopedyczną listę osiągnięć (16 mistrzostw i 11 pucharów Turcji). Najciekawiej wygląda lista zagranicznych trenerów. Wiele ciekawych nazwisk: Giuseppe Meazza, Gordon Milne (3 mistrzostwa z rzedu), Jean Tigana, Christoph Daum, Slaven Bilić, John Toshack, Vicente Del Bosque, Mircea Lucescu, Bernd Schuster, Ole Gunnar Solskjær. Kilku z nich, jak Norweg, spędziło w Stambule zaledwie kilka miesięcy.

Besiktas JK

Galatasaray

Ali Sami Yen prawdopodobnie odczuwał presję. Jego ojciec, Sami Frashëri był słynnym albańskim pisarzem, filozofem i działaczem niepodległościowym. Chłopak chodził do prestiżowej szkoły z tradycją sięgającą XV wieku. Odwiedzając wuja zobaczył, jak Anglicy kopią piłkę. Razem z kolegami z liceum Galatasaray (prawdopodobnie 30 października 1905 roku zgodnie z kalendarzem gregoriańskim) założył szkolną drużynę. Celem było pokonanie zespołów złożonych z obcokrajowców, głównie Anglików i Greków, nierzadko marynarzy. Yen został członkiem klubu nr 1 i jego szefem. Jako barwy przyjęto kolory tureckiej flagi, a ostatecznie czerwono-żółte. Yen był potem m.in. szefem tureckiego komitetu olimpijskiego oraz prowadził turecką reprezentację piłkarską podczas pierwszego meczu międzynarodowego (z Rumunią w 1923 roku).

Tureckie rygory bezpieczeństwa mocno utrudniły mi dostanie się na stadionowy tour. Obiekt położony obok skarpy jest w remoncie, obszedłem go dwukrotnie, by w końcu dotrzeć do odpowiedniej bramki chronionej przez strażników. W klubowym sklepie dowiedziałem się, że na tour mogę dotrzeć tylko klubowym autobusem. Przejazd trwał 2 minuty, a każdy uczestnik musiał zostawić swoje imię i nazwisko.

Galatasaray, Stadion im. Alego Sami Yena
Galatasaray, Stadion im. Alego Sami Yena

Klub z Beyoğlu, europejskiej części Stambułu jest jedynym uczestnikiem wszystkich sezonów tureckiej ekstraklasy (od 1959 roku) i rekordzistą w liczbie mistrzostw (26), pucharów (19) i superpucharów (17). Triumf w Pucharze UEFA i Superpucharze (2000 rok, Hagi, Hakan Şükür, Taffarel i Popescu w składzie Fatiha Terima) pozostaje jednym tureckim zwycięstwem w rozgrywkach europejskich.

W XXI wieku Galatasaray przyciągnęło takie gwiazdy, jak Wesley Sneijder. Turcy sięgają po zawodników na zakręcie kariery, ale w obecnym składzie są prawdziwe gwiazdy: Leroy Sané, İlkay Gündoğan i Victor Osimhen. 

Galatasaray długo grało  na stadionie Papazın Çayırı, w miejscu, gdzie dziś jest obiekt  Fenerbahçe – Şükrü Saracoğlu. Następnie, jak wszystkie drużyny ze Stambułu, Galata występowała na stadionie Taksim, w centrum miasta. Dziś w tym miejscu jest Gezi Park.

Muzeum Galatasaray
Muzeum Galatasaray
Galatasaray, Stadion im. Alego Sami Yena

W latach 1964-2011 klub grał na Ali Sami Yen Stadyumu. Nowym domem stał się Ali Sami Yen Spor Kompleksi (RAMS Park), z 53-tys. miejsc.

Stambuł
Most Galatasaray

Więcej wpisów o moich piłkarskich podróżach w tej kategorii.
Żeby być na bieżąco, pamiętaj o Facebooku i X (twitterze).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *